PHÁT TRIỂN “TÍNH NHẠC” – ĐIỂM MẤU CHỐT ĐỂ GIÚP BẠN CẢM NHẬN ÂM NHẠC TỐT HƠN

Cách đây vài hôm, mình có nói chuyện với một bạn học viên về việc bạn ấy gặp khó khăn trong việc cảm nhịp. Sau một vài câu hỏi rất đơn giản, mình nhận ra vấn đề không nằm ở khả năng, mà nằm ở cách bạn ấy đã tiếp cận âm nhạc.

Bạn dành rất nhiều thời gian để tập Piano, nhưng lại gần như bỏ quên việc nuôi dưỡng “tính nhạc” bên trong bạn. Và khi “bản thể âm nhạc” không được chăm sóc, thì dù ngón tay có luyện bao nhiêu đi nữa, âm nhạc được chơi ra vẫn sẽ cứ thiếu một điều gì đó…rất khó lý giải.

Âm nhạc, nếu nhìn một cách đơn giản, giống như một ngôn ngữ. Nhưng điều thú vị là: Để thực sự “đắm mình” vào một ngôn ngữ, con đường nhanh nhất không phải là học ngữ pháp, cũng không phải là cố gắng ghi nhớ thật nhiều từ vựng. Hãy nhìn cách một đứa trẻ học nói — nó lắng nghe, bắt chước, lặp lại, và dần dần “cảm” được ngôn ngữ đó ngay cả trước khi đứa trẻ thật sự hiểu về ngôn ngữ đó.

Âm nhạc cũng vậy. Trước khi bạn phân tích, bạn cần nghe. Trước khi bạn hiểu, bạn cần cảm. Bí mật không nằm ở việc bạn biết bao nhiêu, mà là bạn cho phép mình tiếp xúc với âm nhạc một cách tự nhiên đến mức nào.

Nhịp điệu, cao độ, tiết tấu… tất cả những yếu tố này không chỉ là ký hiệu trên bản nhạc. Nếu người học chỉ dừng lại ở việc “đọc” chúng, thì âm nhạc sẽ mãi nằm trên giấy. Nhưng khi chúng ta bắt đầu nghe chúng như âm thanh, cảm nhận chúng thông qua những chuyển động, hình dung chúng như những hình ảnh, lúc đó âm nhạc mới bắt đầu trở nên thật sự sống động.

Những phương pháp cảm thụ âm nhạc như Dalcroze hay Carl Orff đã nhấn mạnh rất rõ điều này: Cơ thể không chỉ là công cụ biểu diễn, mà còn là nơi tiếp nhận và hiểu âm nhạc một cách trực tiếp. Khi bạn bước đi theo nhịp, khi bạn dừng lại theo một câu nhạc, bạn đang thật sự “trải nghiệm” âm nhạc, chứ không chỉ “học” nó.

Và từ đó, một trong những cách tự nhiên nhất để phát triển “bản thể âm nhạc” của bạn chính là thông qua cơ thể.

Cơ thể chúng ta vốn đã có sẵn cảm nhận về nhịp điệu, trong hơi thở, trong nhịp tim, trong cách chúng ta bước đi mỗi ngày. Khi bạn cho phép cơ thể tham gia vào quá trình học nhạc, bạn đang kết nối âm nhạc với những gì rất bản năng – rất con người. Bạn không còn cố gắng để “đúng” nữa, mà bắt đầu “cảm thấy” mọi thứ diễn ra thật tự nhiên – thật “đúng”. Đây là một sự chuyển dịch rất quan trọng: Từ kiểm soát sang cảm nhận, từ suy nghĩ sang trải nghiệm.

Mình sẽ chia sẻ ở đây một bài tập rất đơn giản cho những ai muốn phát triển sự cảm thụ âm nhạc thông qua chuyển động cơ thể: Bật một bản nhạc có nhịp rõ ràng (4/4 hoặc 2/4) và bước đi theo nhịp đó. Đầu tiên, hãy lắng nghe nhịp đập của âm nhạc, đừng sợ sai, chỉ cần bước và lắng nghe. Sau đó, thử thay đổi như sau: Bước mạnh hơn ở phách mạnh và nhẹ hơn ở phách yếu; hoặc bước sang một hướng khác khi bạn nghe thấy một câu nhạc mới bắt đầu.

Dưới đây là một số bản nhạc đơn giản bạn có thể sử dụng để thực hành rất tốt:

https://youtu.be/nUvdmGxpX-c?si=hMuHAOpGJsVnnDbS (4/4)

https://youtu.be/bFGRHrDoJeE?si=guGu4G4K5xKmPbcU (4/4)

https://youtu.be/MBjr_wSkWME?si=_lDtLmTcdvzVXzPr (2/4)

https://youtu.be/WPuRf3ZBIc4?si=PpPX-ccKdJGWLviy (2/4)

Bài tập đơn giản này nếu làm đều đặn sẽ dần dần đánh thức khả năng cảm nhịp một cách rất tự nhiên bên trong bạn. Buông bỏ đi những căng cứng vô thức từ cơ thể và cả tâm trí cứng nhắc (bảo thủ) của chúng ta.

Kết.

Phát triển “bản thể âm nhạc” không phải là làm một cái gì đó lạ lẫm nhưnng đây là một quá trình quay trở lại với sự cảm nhận nguyên bản của chính bạn. Bạn không thiếu khả năng, bạn chỉ cần cho chính bạn cơ hội để nghe nhiều hơn, cảm nhiều hơn, và trải nghiệm âm nhạc nhiều hơn.

Nếu một ngày bạn thấy mình chơi đàn rất siêng năng chăm chỉ…nhưng lại không còn cảm thấy âm nhạc nữa? Có lẽ đó không phải là lúc bạn cần tập nhiều hơn mà là lúc bạn cần dừng lại để nghe một bản nhạc, đứng lên, và để cơ thể được chuyển động cùng với âm nhạc