THỊ TẤU – KỸ NĂNG PIANIST TẬP LUYỆN SUỐT ĐỜI

Bạn có tập luyện Thị Tấu bao giờ chưa? Nếu chưa, bài viết này là dành cho bạn…

Thị Tấu (sight – reading) là một phần thi có trong các chứng chỉ Âm nhạc quốc tế, trong đó nổi bật nhất là ABRSM. Thị Tấu được Wikipedia định nghĩa là: Người chơi phải có thể đọc và chơi ngay một bản nhạc chưa từng biết ngay trên nhạc cụ.

Tuy rằng đây là một kỹ năng quan trọng nhưng trên thực tế lại có rất ít nơi đào tạo kỹ năng Thị Tấu cho học viên.

Cách đây rất rất nhiều năm, mình cũng không nhớ rõ lắm những ký ức về bộ môn Thị Tấu này khi còn là một nhạc sinh ở trường Nhạc. Ký Xướng Âm thời điểm ấy nội dung đặt nặng về xướng âm, đọc thang âm, nghe quãng và ký âm đoạn nhạc. Vậy nên, khi Thị Tấu một bản nhạc mới, mình chỉ thật sự làm theo những gì bản năng mách bảo.

Có kỹ năng Thị Tấu tốt đã đem đến cho mình rất nhiều lợi ích trong việc tập Piano: Ví dụ như là vỡ bài nhanh, ráp band nhạc nhanh, biểu diễn tự tin, ghi nhớ tốt, vv…vv… Tuy là vậy nhưng khi bắt đầu đi vào lĩnh vực giảng dạy Piano ABRSM và đối diện trước một học sinh cần được dạy để tập luyện thị tấu cho một bản nhạc mới, mình thật sự bó tay. Mình không thể hướng dẫn học viên bằng bản năng, vì bản năng thì chẳng hề có phương pháp cụ thể. Mình lại càng không thể bảo học viên: “Cứ mở sách nhạc ra tự đọc nốt 100 lần, 200 lần, rồi tốc độ sẽ nhanh hơn” – Tất cả những điều này chỉ giúp một người có thể ghi nhớ mặt nốt, chứ không có ích gì trong việc giúp họ tập luyện nâng cao kỹ năng Thị Tấu.

Chính lúc ấy mình mới bắt đầu tự hỏi: Rốt cuộc bản chất của Thị Tấu là gì?

Và có một điều mà trước đây mình đã không hề nhận ra: Để có thể Thị Tấu tốt thì học viên không chỉ bắt đầu với đôi tay mà còn cần kết nối tai nghe nhạc với tâm trí và cơ thể.

Nếu một người có thể nghe được âm thanh của bản nhạc trong tâm trí trước khi chạm tay xuống phím đàn, thì việc chơi ra sẽ trở nên tự nhiên và dễ dàng hơn rất nhiều.

Việc luyện cảm âm trong tâm trí (inner hearing) mang lại những lợi ích rất rõ ràng cho Thị Tấu:

* Giúp não bộ dự đoán được cao độ âm nhạc.

* Tăng khả năng giữ nhịp ổn định.

* Giúp sửa lỗi ngay lập tức khi nghe thấy tay chơi gì đó “không đúng”

Khi chúng ta nhìn vào một câu nhạc và cảm nhận ngay được tiết tấu, cao độ và cả tính chất hoà âm của âm nhạc thì chắc chắn chúng ta đã hoàn thành 40% ~ 50% một quy trình Thị Tấu. Lúc này, cái chúng ta đọc không còn là những nốt nhạc rời rạc, nhưng là cấu trúc tổng thể của âm nhạc. Và đây mới chính là bản chất thật của Thị Tấu.

Dưới đây là 3 tầng để thực hành một quy trình Thị Tấu mà bạn có thể tham khảo:

* Tầng 1: Nhận diện tổng thể

Xác định giọng/điệu thức → nhận biết dấu hoá

Xác định số chỉ nhịp → nhận biết nhịp

Kiểm tra dấu hoá bất thường → phát hiện chuyển điệu

* Tầng 2: Nhận diện cấu trúc

Xác định âm hình tiết tấu lặp lại

Xác định hoà âm trong mỗi ô / mỗi câu

* Tầng 3: Kích hoạt inner hearing

Cảm âm tiết tấu trong tâm trí

Chơi thật nhanh cả đoạn nhạc trong tâm trí

Mình tin rằng, nếu Thị Tấu được dạy đúng cách thì đó sẽ là một kỹ năng đem đến sự tự do cho người học chơi Piano có thể khám phá được nhiều giai điệu mới mẻ, làm quen thêm nhiều tác phẩm âm nhạc và cảm thấy thú vị khi có thể hiểu được một bản nhạc mới.

Thị Tấu thực ra không phải là bài kiểm tra phản xạ. Đó là bài kiểm tra mức độ chúng ta hiểu âm nhạc đến mức nào. Nếu bạn đang tìm một kỹ năng nào đó cần thiết cho tương lai, hãy lựa chọn để tập luyện Thị Tấu ngay hôm nay!