DẠY PIANO ONLINE THỜI CORONA

Dạy trực tuyến, học trực tuyến, những từ ngữ sôi sùng sục trong cả tháng trời qua trên các mạng xã hội. Nhưng có thể mãi đến bây giờ, khi đứng trước một xã hội phải then cài chốt cửa cách ly nhau, người dân Việt Nam mới bắt đầu cảm thấy muốn mở lòng mình ra với những khái niệm giáo dục đã có gần chục năm trước trên thế giới. Trong những diễn đàn, tại các nhóm hội, mọi người chia sẻ về mọi hỉ nộ ái ố khi bắt đầu với công cuộc giảng dạy online. Những phòng học được trang bị từ tối giản đến tối thượng như một nơi nghiên cứu khoa học chuyên nghiệp đều là những lựa chọn khó khăn cho các giáo viên mới mày mò bập bõm. Có cả những bạn trẻ cũng bày tỏ sự bất mãn khi đang yên đang lành ngồi nhà gác chân lướt web, nay phải chen chân vào để đăng ký môn học, canh giờ đến lớp và tranh thủ chạy deadline nộp bài tập cho kịp thời gian.

Về phần mình, tôi có dịp nhìn sâu vào cuộc cách mạng giáo dục thời đại dịch này. Sau những tiết dạy trực tuyến 45 phút, nhìn thấy bọn trẻ bên kia tấm kính và kết thúc mọi vai diễn, tôi hiểu, mọi thứ mình biết từ trước đến nay về dạy Piano đã kháC. Không còn những cái ôm, những màn đập tay tán thưởng, những kỹ thuật cần phải sờ và nắn, cũng không còn những cái nhìn trìu mến, hay một cái vuốt tóc khẽ qua. Lớp học của chúng tôi như hai mảnh không gian cách biệt, một bên là tôi với dàn giáo án hùng hậu và một bên là bọn trẻ một mình với cây đàn Piano.

“Khi đến cuối cùng, em sẽ phải chọn. Mọi việc diễn ra như thế nào, em sẽ phải chọn. Cảm giác của em về việc này sẽ thế nào, em cũng sẽ phải chọn.” – Cô Yim

Gặp lại cô Yim sau hơn ba tháng, hai bài tiểu phẩm của tôi vụn nát như những miếng bánh tráng nướng bỏ bọc lâu ngày. Tôi nhăn mặt bảo, “Vì em đã tập chúng quá lâu thưa cô, thật sự bên trong em, không còn một chút cảm xúc nào nữa…!”. Cô chùn giọng xuống, chỉ nói với tôi vài câu, “Khi đến cuối cùng, em sẽ phải chọn. Mọi việc diễn ra như thế nào, em sẽ phải chọn. Cảm giác của em về việc này sẽ thế nào, em cũng sẽ phải chọn.”. Tôi chưa bao giờ nghĩ đến việc có cơ hội để được lựa chọn cách-mình-cảm-nhận. Trước đây, cảm xúc với tôi chỉ có một chiều đến và đi. Nếu buồn, thì khóc. Nếu khó, thì từ bỏ. Nếu đã chán, thì không cần phải cố gắng. Nhưng cô Yim thì lại nói rằng, tôi có quyền được lựa chọn cách nhìn nhận về vấn đề mình đối mặt. Nghĩa là gì? Nghĩa là, bên trong tôi có nhiều hơn một cảm giác và cái tôi của tôi, có cơ hội để lựa chọn một cái gì đó khác cái tôi đang cảm nhận.

Điều đó có thật không?

Hôm sau, tôi chốt mình trong phòng tập luyện và thử cảm nhận bản nhạc đang trước mặt mình bằng một cách khác. Hai bàn tay tôi đặt trên đàn, nhấn những hợp âm 7 và 9, lắng nghe mọi ngóc ngách của bản nhạc vang lên chậm rãi trong không trung. Thực sự, tôi đã không ép mình phải yêu bản nhạc thêm một lần nữa, nhưng một lần nữa, tôi đã tìm thấy bên trong bản nhạc có những vẻ đẹp kín đáo ẩn giấu của nó. Và, sự hấp dẫn đó quyến rũ tôi đến cuồng nhiệt. Người ta hay bảo, bạn là những gì bạn nghĩ, NHƯNG, thứ tôi đang trải nghiệm lại cho tôi biết rằng, bạn-mới-là thành tố quyết định những gì bạn nghĩ. Và những gì bạn nghĩ, lại có thể, không phải thực sự là thứ bạn là.

Sau khi nghỉ dịch một tuần, phụ huynh muốn tôi và June có thể tiếp tục học piano online. Hơi ngần ngại, tôi nhắn lại, để xem lịch làm việc của mình thế nào. Tôi đi ra ngoài, mua ít đồ dùng cần thiết và dành thời gian thơ thẩn nghĩ đến June. Con bé liệu có chấp nhận được việc nó sẽ học với một cái màn hình trước mặt mà không phải là con người bằng xương bằng thịt đã từng gặp trước đây? Những kỹ thuật về cường độ sắc thái tôi sẽ phải giúp con bé xử lý như thế nào? Chúng tôi sẽ còn hăng hái để chơi những trò chơi tiết tấu, hay tham gia những hoạt động vui vẻ cùng nhau? Đó chỉ là những câu hỏi lý thuyết trên giấy. Khi ở trong một buổi học trực tuyến, hàng trăm vấn đề khác xảy ra, khiến tôi có phần nào cảm giác, dạy online, có thể không phải là liệu pháp thực sự hữu hiệu cho học Piano.

Cảm giác, một lần nữa, tôi lại để những cảm xúc của mình quyết định thứ mình nhìn thấy. Nhưng chúng ta sống không phải là những con rô-bốt đã lập trình sẵn, chúng ta có quyền cảm giác, cảm giác về mọi thứ trên đời, mọi việc, mọi vật. Tuy nhiên, cảm giác, tôi nhớ, như cách cô Yim nói, là thứ chúng ta có thể lựa chọn.

| Nghĩ bên ngoài chiếc hộp, à không, hãy nghĩ rằng chiếc hộp không hề tồn tại |

Chúng ta lớn lên và được đào tạo để đạt chuẩn những cái gạch đầu dòng của xã hội. Dù muốn hay không, những quy chuẩn đó ăn sâu vào cả cách chúng ta . Với những người giáo viên trẻ như tôi, để sự bó buộc đó ám vào người mình như mùi khói xám, chỉ khiến tôi phải bị đứng lại và tiếp tục đứng lại ở giữa thời đại này. Nhưng ai quan tâm chuyện có nên đi tiếp hay không, nếu mọi thứ đã ổn định, việc thay đổi có thật sự cần thiết?

May mắn là thế giới này không ổn định. Chúng ta đã mơ ước, hoài bão và kỳ vọng vào những mục tiêu lớn lao và cao cả. Nhưng tương lai lại là thứ chúng ta không bao giờ có thể biết rõ. Tuy nhiên, sự không ổn định của thế giới, một mặt khác lại là cơ hội để chúng ta cảm thấy phải thay đổi và tiến lên. Tiến lên không phải để sinh tồn, nhưng là để hoàn thiện.

Tôi quyết định những lần dạy online kế tiếp, mọi phương pháp của mình sẽ phải thay đổi. Và khi đứng bên ngoài buổi học đó như một người thứ ba, tôi đã nhìn thấy những thứ cần được thay đổi như sau:

1. Hình thể và giọng nói rõ ràng

Sự ngăn trở về địa lý có thể được thay thế hữu hiệu bằng việc giáo viên nắm bắt tốt những cảm xúc và biểu hiện của người học thông qua ánh mắt và ngôn ngữ cơ thể của họ. Từ đó, giáo viên nhanh chóng điều chỉnh nhanh chóng hình thể và sự tương tác của mình cho phù hợp. Sử dụng những hành động cụ thể và rõ ràng, lựa chọn những từ ngữ chính xác để giao tiếp cũng là kỹ năng cần thiết. Những chuyển động cơ thể và giọng nói khi được thực hiện một cách rành mạch và đi kèm theo các bước giảng dạy theo trình tự rõ ràng sẽ giúp người học hiểu và đón nhận quy trình giảng dạy một cách dễ hiểu.

2. Làm mẫu, làm mẫu và làm mẫu

Chơi mẫu trước một đoạn nhạc, đọc mẫu trước một câu nhạc hoặc vỗ tiết tấu mẫu một ô nhịp là bước rất cần thiết khi giảng dạy Piano online. Đừng lo việc người học sẽ không độc lập được trong quá trình tự vỡ bài. Chẳng phải chúng ta đã học nói “papa” trước khi chúng ta học đọc chữ sao? Nhưng cũng không có nghĩa mọi thứ đều cần phải làm mẫu. Bạn cũng có thể nói người học “làm mẫu” cho mình có thể bắt chước lại. Không có phương pháp nào sai, chỉ là cách chúng ta dùng nó như thế nào. Khi người học có mong muốn tự khám giai điệu của câu nhạc ấy, họ sẽ lên tiếng, và đó là khi sự học đã đạt được mục đích tối cao của nó, tạo động lực cho người học biết tự học.

3. Ví dụ bằng sự liên tưởng hình ảnh và cảm giác

Điều này cần thiết trong dạy nhạc online. Khi chúng ta có thể thấy nhưng lại không thể sờ, điều chúng ta có thể làm duy nhất đó là sử dụng những từ ngữ, hình ảnh, bài tập gợi mở về hình ảnh và những cảm giác cho người học. Và đây chính là điểm mấu chốt đem đến một cơ hội tuyệt vời giúp người học có thể cảm nhận âm nhạc bằng sự cảm thụ gần gũi nhất. Như cách miêu tả tình cảm của người nhạc sĩ dành cho mẹ trong bài Maman oh maman khi nói về tiết tấu đen chấm và đơn, đó là một cảm giác day dứt song cũng đầy trân trọng và thương mến. Sự miêu tả đó, đem người học đến gần hơn với âm nhạc, vượt qua những giá trị về con số và tính toán, họ nhìn thấy mục đích cốt lõi của âm nhạc chính là, vẽ nên cái đẹp của cuộc sống.

4. Giáo án tinh gọn

Theo những nghiên cứu của các nhà khoa học, dạy online có thể gây áp lực nhiều gấp đôi cho giáo viên so với giảng dạy trực tiếp. Vì thế, để giáo viên vẫn còn đủ năng lượng cho các tiết dạy và để xử lý các vấn đề kỹ thuật liên quan đến kỹ thuật, máy móc, giáo án họ sử dụng nên (phải) thật đơn giản. Các đề mục gạch đầu dòng được đưa ra rõ ràng, các mục tiêu được thiết lập cụ thể từ ban đầu, và hầu hết, trong một tiết 45 phút, chỉ cần giải quyết được hai mục tiêu chính quan trọng nhất là buổi dạy học online đó có thể được cho là đạt yêu cầu.

Floris khoe với tôi về bảng nốt em tự làm, được đặt trên đàn organ
June và bài sáng tác mới của em ấy.

Corona khi nào sẽ chấm dứt? Không ai đoán trước điều đó. Nhưng chúng ta biết rõ những lớp học online vẫn sẽ sáng đèn, những người giáo viên cần mẫn vẫn sẽ hăng hái lên lớp và các màn hình laptop vẫn mở. Giáo dục âm nhạc sẽ bị đứng lại vì những định kiến và sự bó buộc hạn hẹp của xã hội chăng? Hãy để thành quả cuộc cách mạnh giáo dục online này trả lời cho bạn.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *